+

1984 in beeld

Het boek 1984 van de in 1950 overleden Britse schrijver George Orwell staat meer dan ooit in de belangstelling. Dat komt vooral door de recente openbaringen over het in de gaten houden van burgers door overheden, waardoor het boek een …

Het boek 1984 van de in 1950 overleden Britse schrijver George Orwell staat meer dan ooit in de belangstelling. Dat komt vooral door de recente openbaringen over het in de gaten houden van burgers door overheden, waardoor het boek een voorspellende kracht wordt toegeschreven. Voor het Utrechtse kunstenaarscollectief Front 404 was Orwells geboortedag onlangs reden om de beveiligingscamera’s in de Domstad een feesthoed op te doen. Er zijn plannen voor een nieuwe verfilming en uitgeverijen maken herdrukken van deze klassieker uit 1949, die inmiddels wereldwijd minstens 25 miljoen keer over de toonbank ging.

Die herdrukken worden voorzien van een nieuwe, frisse kaft. De onlangs verschenen nieuwe Nederlandse uitgave heeft bijvoorbeeld de bovenstaande cover: een hoofd waar handen zich naar binnen lijken te dringen. Het is een mooie verbeelding van wat het is om te leven in een totalitaire staat. Vormgevers in meerdere landen hebben geprobeerd om de thematiek van de surveillancestaat in een aansprekend beeld te vangen. Alleen al in Engeland werden tot op heden zeventien versies gemaakt.

Sommige voorkanten lijken geïnspireerd op propagandaposters uit de Sovjet-Unie, andere zijn meer westers van toon. Terugkerende thema’s zijn enkele kenmerkende uitspraken uit het boek en het oog, dat het constant in de gaten houden illustreert. Persoonlijk houd ik wel van de versie uit 2008 van Shepard Fairey, de kunstenaar die de bekende Hope-poster van Obama maakte. Ook bijzonder zijn enkele versies waarop een heel andere symboliek is gekozen: een hoofd met streepjescode in Indonesië, moderne kunst of Zweedse flatgebouwen. Hieronder een kleine persoonlijke selectie.

Door: Pepijn Reeser

+Illustratie - </p>
<p>De eerste druk uit 1949

De eerste druk uit 1949

+Illustratie - </p>
<p>Amerikaanse versie uit 1950 die de sfeer van die tijd ademt. Bijzonder is ook het bovenschrift ‘Forbidden love, fear, betrayal’ en de button met ‘anti-sex league’: het lijkt erop dat de uitgever het boek als pikant in de markt wilde zetten.

Amerikaanse versie uit 1950 die de sfeer van die tijd ademt. Bijzonder is ook het bovenschrift ‘Forbidden love, fear, betrayal’ en de button met ‘anti-sex league’: het lijkt erop dat de uitgever het boek als pikant in de markt wilde zetten.

+Illustratie - </p>
<p>Een Argentijnse versie uit 1954 toont schaduwen met ogen en de bekende verwijzing naar Big Brother die je in de gaten houdt.

Een Argentijnse versie uit 1954 toont schaduwen met ogen en de bekende verwijzing naar Big Brother die je in de gaten houdt.

+Illustratie - </p>
<p>Een Zweedse uitgave uit ca. 1960 met anonieme hoogbouw en de uitspraken ‘oorlog is vrede’, ‘onwetendheid is kracht’ en ‘vrijheid is slavernij’.

Een Zweedse uitgave uit ca. 1960 met anonieme hoogbouw en de uitspraken ‘oorlog is vrede’, ‘onwetendheid is kracht’ en ‘vrijheid is slavernij’.

+Illustratie - </p>
<p>Penguin-versie uit 1963 met het oog van Big Brother als centraal element – kijken we in het angstige gezicht van de hoofdpersoon? Het was het eerste ontwerp met een oog; vele zouden volgen.

Penguin-versie uit 1963 met het oog van Big Brother als centraal element – kijken we in het angstige gezicht van de hoofdpersoon? Het was het eerste ontwerp met een oog; vele zouden volgen.

+Illustratie - </p>
<p>Cover met het schilderij The Control Room, Civil Defence Headquarters (1942) van de Engelse schilder William Roberts.

Cover met het schilderij The Control Room, Civil Defence Headquarters (1942) van de Engelse schilder William Roberts.

+Illustratie - </p>
<p>Amerikaanse versie uit 1983. De titel was toen zo bekend dat het niet nodig was om meer van de inhoud weg te geven op de voorkant.

Amerikaanse versie uit 1983. De titel was toen zo bekend dat het niet nodig was om meer van de inhoud weg te geven op de voorkant.

+Illustratie - </p>
<p>Versie uit 1989 met op de achtergrond het schilderij The Soul of the Soulless City (1920) van C.R.W. Nevinson. Het jaar 1984 was inmiddels voorbij, deze cover suggereert een meer historische invalshoek.

Versie uit 1989 met op de achtergrond het schilderij The Soul of the Soulless City (1920) van C.R.W. Nevinson. Het jaar 1984 was inmiddels voorbij, deze cover suggereert een meer historische invalshoek.

+Illustratie - </p>
<p>Indonesische cover uit 2003.

Indonesische cover uit 2003.

+Illustratie - </p>
<p>Penguin-versie uit 2008 met schermen en ogen, die lijken te verwijzen naar de belangrijke positie van de televisie.

Penguin-versie uit 2008 met schermen en ogen, die lijken te verwijzen naar de belangrijke positie van de televisie.

+Illustratie - </p>
<p>Deze versie uit 2009, ter ere van het zestigjarig bestaan van het boek, bevat de drie meest bekende quotes uit het boek. De titel en de auteur zijn alleen op de zijkant te vinden. Dat illustreert dat begrippen als ‘Big Brother’ bekender zijn geworden dan het boek zelf.

Deze versie uit 2009, ter ere van het zestigjarig bestaan van het boek, bevat de drie meest bekende quotes uit het boek. De titel en de auteur zijn alleen op de zijkant te vinden. Dat illustreert dat begrippen als ‘Big Brother’ bekender zijn geworden dan het boek zelf.

+Illustratie - </p>
<p>Penguin vroeg vormgever David Pearson een nieuwe kaft te maken. De opmaak van deze versie uit 2013 verwijst naar censuur, alleen met heel veel moeite zijn de titel en de auteur te lezen. Het boek is inmiddels zo’n icoon dat het een titel niet eens nodig heeft.

Penguin vroeg vormgever David Pearson een nieuwe kaft te maken. De opmaak van deze versie uit 2013 verwijst naar censuur, alleen met heel veel moeite zijn de titel en de auteur te lezen. Het boek is inmiddels zo’n icoon dat het een titel niet eens nodig heeft.

Geef je reactie

Reacties