+

Presidentiële portretten

Hoe de macht zich laat portretteren heb ik altijd een interessant vraagstuk gevonden. Overal ter wereld hangen musea vol met portretten van koningen en keizers, in Nederland is er juist een traditie van groepsportretten. Ook de foto’s die Koos Breukel …

Hoe de macht zich laat portretteren heb ik altijd een interessant vraagstuk gevonden. Overal ter wereld hangen musea vol met portretten van koningen en keizers, in Nederland is er juist een traditie van groepsportretten. Ook de foto’s die Koos Breukel onlangs van de nieuwe koning maakte, stralen vooral vriendelijkheid en bereikbaarheid uit. En de nieuwe serie van Rineke Dijkstra toont het koninklijk paar helemaal in een huiselijke setting.

Dat staat in groot contrast met de portretten van Amerikaanse presidenten. Zij presenteren zich vooral als staatsman. Op de website van het Witte Huis zijn de officiële portretten van alle vorige presidenten te vinden. Deze schilderijen werden na of aan het einde van hun ambtstermijn gemaakt door een schilder die ze meestal zelf uitkozen. Het zijn daarom om meerdere redenen interessante portretten.

Allereerst biedt deze serie een mooi overzicht van de portretkunst van de afgelopen twee eeuwen en van de veranderende mode – in dit geval vooral haar- en baardmode. Bij dit soort portretten moet altijd een balans worden gevonden tussen hoe de persoon daadwerkelijk is en wat de maker of opdrachtgever van het portret ermee wil uitbeelden. Het ene schilderij is dan ook een ideaalbeeld, het andere toont ons een mens met kwaliteiten en gebreken. Daaraan zijn ongetwijfeld allerlei opvattingen verbonden over wat politiek is of zou moeten zijn.

Sommige portretten zijn pas na de dood van de geportretteerde geschilderd. Dat geldt voor enkele negentiende-eeuwse presidenten. Het bekendste voorbeeld is het portret dat Aaron Shikler in 1970 van John F. Kennedy maakte, de president die zeven jaar eerder in Dallas werd neergeschoten. Het is ook een van de meest bijzondere portretten uit de serie. Shikler kreeg van de weduwe Jackie Kennedy de opdracht om zich niet te laten inspireren door de vele foto’s die JFK tonen met vermoeide, doordringende ogen. De kunstenaar dacht toen aan hoe verslagen Ted Kennedy erbij had gestaan op de begrafenis van zijn vermoorde broer en voegde dit beeld samen met dat van JFK. Het leverde een prachtig ingetogen schilderij op waarop de ogen bewust niet zichtbaar zijn.

Mijn interesse gaat uiteindelijk vooral uit naar de presidenten die ik zelf heb meegemaakt of ken uit film- en televisiebeelden. Bij George W. Bush hebben de attributen veel symbolische betekenis. Het schilderij op de achtergrond is A Charge to Keep van William Koerner. Bush gebruikte de titel van dit werk in 1999 voor zijn memoires. Hij leunt op een stoel uit 1818 waarin de beeldtaal van het Amerikaanse imperium terug te vinden is. In het portret van Clinton domineert de kleur blauw – hij was de eerste Democraat die herkozen werd sinds Franklin Delano Roosevelt in 1936. En het is het eerste portret waarin de Amerikaanse vlag terugkomt. Het is overigens ook het eerste portret dat door een Afro-Amerikaanse schilder is gemaakt. Ieder portret heeft zijn eigen verhaal, kijk vooral eens rond.

Door: Pepijn Reeser

+Beeldende Kunst - John Howard Sanden, portret van George W. Bush (2012), White House Historical Association, White House Collection.John Howard Sanden, portret van George W. Bush (2012), White House Historical Association, White House Collection.
+Beeldende Kunst - Simmie Knox, portret van William J. Clinton (2001).Simmie Knox, portret van William J. Clinton (2001).

Geef je reactie

Reacties