+Z.M. koning Willem-Alexander en H.M. koningin Máxima, april 2013 © RVD, foto: Koos Breukel

Het staatsieportret

Een nieuwe koning, een nieuw staatsieportret. De Rijksvoorlichtingsdienst verspreidde gisteren de foto’s die alle gemeentes, rechtbanken en andere overheidsinstellingen kunnen gebruiken. Deze nieuwe foto’s zijn gemaakt door Koos Breukel, een van de beste portretfotografen van Nederland. Je kent hem misschien …

Een nieuwe koning, een nieuw staatsieportret. De Rijksvoorlichtingsdienst verspreidde gisteren de foto’s die alle gemeentes, rechtbanken en andere overheidsinstellingen kunnen gebruiken. Deze nieuwe foto’s zijn gemaakt door Koos Breukel, een van de beste portretfotografen van Nederland. Je kent hem misschien van het abonnement Nederlanders dat De gulle ekster aanbiedt.

Het nieuwe staatsieportret toont het staatshoofd in rokkostuum. Willem-Alexander was vanaf 1985 dienstdoend militair maar legde deze rol onlangs neer omdat een militair geen lid van de regering mag zijn. De nieuwe foto toont de koning dus in burger. Willem-Alexander draagt het Ridder-Grootkruis van de Militaire Willemsorde, de oudste en belangrijkste ridderorde van Nederland. Als koning staat hij aan het hoofd van deze orde. Koningin Máxima draagt het Grootkruis van de Nederlandse Leeuw. Overheidsinstellingen kiezen zelf of ze alleen de koning tonen of het koninklijk echtpaar of dat ze helemaal geen staatsieportret gebruiken.

Deze portretten zijn eerder in april geschoten. Ook gisteren, op de dag van de inhuldiging, heeft Breukel foto’s genomen. Die foto’s tonen het staatshoofd in hermelijnen mantel. Het dragen daarvan is voorbehouden aan de koning. Breukel had daarom slechts ongeveer een half uur de tijd: het portretteren moest gebeuren tussen de abdicatie van Beatrix in het Paleis op de Dam en de inhuldiging van Willem-Alexander in de Nieuwe Kerk. Dit omdat laatstgenoemde eerder nog geen koning was (en dus de kroningsmantel niet kon dragen) en het programma na de inhuldiging geen ruimte bood. Er is dan ook flink geoefend om ervoor te zorgen dat alles goed ging.

Op staatsieportretten staat de vorst doorgaans in vol ornaat, met alle tekenen van zijn waardigheid. In de zeventiende en achttiende eeuw lieten de Oranjes zich vooral als militair afbeelden. In de negentiende eeuw kregen de staatsieportretten veel meer een koninklijke vorm. Ze tonen sindsdien bijvoorbeeld de hermelijnen mantel, de troon en de kroon.

Die traditie is in de twintigste eeuw langzaam losgelaten. Met name koningin Beatrix is door een groot aantal kunstenaars op een meer hedendaagse manier vereeuwigd. De portretten door Jeroen Henneman en Carla Rodenberg zijn inmiddels iconen geworden. Maar ook van Beatrix bestaat een traditioneel staatsieportret, gefotografeerd rond haar inhuldiging. In kleine gemeentes of legerkazernes zag ik dit portret het afgelopen jaar nog weleens hangen.

Nu is er dus een nieuw portret. Het is opvallend dat ervoor is gekozen om het eerder gefotografeerde staatsieportret beschikbaar te stellen, en niet te wachten op de versie met hermelijnen mantel die waarschijnlijk binnenkort online komt. Er valt over te speculeren – is het misschien een voorbode voor een koningschap dat dicht bij de mensen wil staan? Het portret voldoet volgens mij aan alle eisen: het is mooi en herkenbaar, straalt gezag uit en heeft tegelijkertijd iets sympathieks. Het toont traditie, maar is niet oubollig. Ik kan me dan ook goed voorstellen dat we het nog lange tijd in overheidsgebouwen gaan tegenkomen.

Door: Pepijn Reeser

+Fotografie - Z.M. koning Willem-Alexander, april 2013 © RVD, foto: Koos BreukelZ.M. koning Willem-Alexander, april 2013 © RVD, foto: Koos Breukel
Geef je reactie

Reacties